Làm dâu nhà chồng mới tròn 1 năm, tôi choáng ngợp khi phát hiện trong họ có đến cả chục cái giỗ, tháng nào cũng có, lần nào cũng dựng rạp, bày 20 mâm vì con cháu đông. Mỗi lần như thế, cả nhà lại xáo trộn, tiền bạc, công sức đội lên gấp mấy lần.

Tôi để trong bụng, cho đến một hôm giỗ ông cố, cả họ nội ngoại đông đủ, mấy chục ông bà, cô bác, dâu rể quây quần. Tôi mạnh dạn lên tiếng:

– “Từ nay giỗ chạp, con xin phép chỉ gói gọn trong một mâm cơm. Cúng ông bà quan trọng ở cái tâm, không phải mâm cao cỗ đầy.”

Cả nhà xôn xao, ai nấy bàn tán. Bác trưởng họ đập bàn phản đối kịch liệt, mặt đỏ gay:

– “Cô là dâu mới, chưa hiểu phong tục. Nói thế là bất hiếu! Nhà này từ đời cụ kỵ chưa bao giờ bỏ lệ, cô lấy tư cách gì mà dám sửa?”

Không khí căng như dây đàn, vài bà cô phụ họa, giọng chua ngoa:
– “Đúng đấy, giỗ chạp mà chỉ một mâm thì còn ra thể thống gì? Họ hàng chê cười thì ai chịu?”

Tôi nghe vậy chỉ im lặng, rồi đích thân bưng mâm cỗ đã chuẩn bị sẵn lên bàn thờ.

Khoảnh khắc đặt mâm xuống, cả họ nín lặng. Không phải vì mâm cỗ lèo tèo, mà bởi trong mâm chỉ có đúng một bát cơm trắng, quả trứng luộc, đĩa muối vừng và một bức di ảnh cũ nát của ông cố – thứ mà tôi đã âm thầm tìm lại được từ người quen xa.

Bác trưởng họ sững sờ. Bởi bức ảnh ấy đã thất lạc mấy chục năm, không ai còn nhớ đến.

Tôi ngẩng lên, giọng nghẹn lại nhưng dứt khoát:
– “Một mâm cơm giản dị, kèm theo di ảnh, để con cháu nhớ mặt ông bà… còn đáng hơn trăm mâm cỗ linh đình chỉ để người ta đến ăn no rồi về. Đấy mới là hiếu thật sự.”

Cả gian nhà im phăng phắc, không ai dám cười chê nữa. Bác trưởng họ run run ngồi xuống, không nói thêm được câu nào.

Và từ hôm đó, giỗ chạp trong họ… chỉ còn duy nhất một mâm cơm.