Ngày giỗ ông nội, cả họ tập trung đông đủ trong nhà thờ. Khói hương nghi ngút, tiếng cười nói xen lẫn tiếng trẻ con nô đùa, không khí vốn rất ấm cúng. Nhưng rồi, khi mâm cơm vừa dọn ra, bố tôi bất ngờ đứng phắt dậy, mặt đỏ gay gắt, giọng rền rĩ khiến ai nấy đều sững sờ:

– “Hôm nay trước mặt tổ tiên và họ hàng, tôi phải nói cho rõ! Bao năm nay, cái nhà này bị bôi nhọ, vì vợ tôi – mẹ của các con – đã lén lút ngoại tình, cắm sừng tôi không biết bao nhiêu lần!”

Cả mâm cỗ chết lặng. Tiếng bát đũa rơi lách cách. Mắt ai cũng đổ dồn về phía mẹ tôi. Tôi thấy bà siết chặt tay, gương mặt điềm tĩnh lạ thường, không một chút hoảng hốt hay run rẩy. Bố tưởng bà sẽ cúi gằm mặt, khóc lóc van xin, nào ngờ…

Mẹ chậm rãi đứng dậy, bình thản bước đến ngăn kéo tủ gỗ ở gian giữa. Tiếng kéo ngăn cọt kẹt vang lên trong im lặng. Bà lôi ra một phong bì cũ kỹ, rút ra một tờ giấy đã ngả vàng theo năm tháng, giọng đanh thép:

– “Nếu đã muốn phơi bày sự thật trước họ hàng, thì để tôi cho mọi người xem hết. Đây là tờ giấy vay nợ của ông, cách đây hơn 20 năm. Vì số tiền này, ông đã bỏ mặc vợ con, bán rẻ cả đất đai tổ tiên để theo người đàn bà khác.”

Bà đưa tờ giấy cho bác cả rồi lần lượt chuyền tay nhau. Mọi người sững sờ khi nhìn thấy chữ ký rõ ràng của bố tôi, cùng những dòng chữ ghi rõ: “Vay 500 triệu để chạy theo cuộc hôn nhân mới”.

Bà nhìn thẳng vào ông, giọng như dao cứa:

– “Ngày ấy, chính ông đã đẩy mẹ con tôi ra đường, bắt tôi tự nuôi con, tự gồng gánh hết. Giờ ông còn dám mở miệng nói tôi phản bội ư? Thử hỏi, suốt 20 năm qua, ai mới là kẻ phản bội đầu tiên?”

Không khí nặng như đá đè. Mọi ánh mắt trong họ đều chuyển từ xót xa cho bố tôi sang ánh nhìn khinh bỉ, trách móc. Ông đứng cứng đờ, môi run run, mặt đỏ bừng vì xấu hổ, chẳng thốt nổi một lời.

Cả mâm cỗ bùng lên những lời xì xào:
– “Thì ra bao năm nay chúng ta đã trách nhầm chị ấy…”
– “Ai ngờ chú lại là người sai trước…”

Bố tôi ngồi sụp xuống ghế, mặt tái nhợt. Ngày giỗ ông nội – lẽ ra là ngày con cháu tưởng nhớ – bỗng trở thành ngày bố bị chính sự thật vạch trần, ê chề trước toàn họ tộc.

Còn mẹ tôi, bà chỉ lặng lẽ rót chén rượu, đặt lên bàn thờ, khẽ khấn:
– “Con đã chịu đủ rồi, nay coi như mọi ân oán đều gửi lại cho tổ tiên chứng giám.